การหารลงตัวและตัวประกอบ
เช็กกฎหารเร็ว · ห.ร.ม. · ค.ร.น. — เครื่องมือของทุกแนวคำนวณ
หลักการ: กฎหารลงตัว 6 ตัวเลขที่ใช้บ่อย
เช็กโดยไม่ต้องหารจริง:
- หาร 2 ลงตัว: ตัวท้ายเป็นเลขคู่ (0,2,4,6,8)
- หาร 3 ลงตัว: ผลบวกทุกหลักหาร 3 ลงตัว (273 → 2+7+3 = 12 ✓)
- หาร 4 ลงตัว: สองหลักท้ายหาร 4 ลงตัว (316 → 16 ✓)
- หาร 5 ลงตัว: ตัวท้าย 0 หรือ 5
- หาร 6 ลงตัว: หาร 2 และ 3 ได้ทั้งคู่
- หาร 9 ลงตัว: ผลบวกหลักหาร 9 ลงตัว (738 → 7+3+8 = 18 ✓)
- หาร 10 ลงตัว: ตัวท้าย 0
1เลขใดหารด้วย 3 ลงตัว: 231, 254, 262?
1.231 → 2+3+1 = 6 ✓ (6 ÷ 3)
2.254 → 2+5+4 = 11 ✗ · 262 → 2+6+2 = 10 ✗
✓ 231 — เทคนิคผลบวกหลัก ตรวจได้ใน 5 วินาที
2ห.ร.ม. (GCD) ของ 24 กับ 36 คือเท่าไร?
1.แยกตัวประกอบ: 24 = 2³ × 3 · 36 = 2² × 3²
2.เอาตัวร่วมกำลังต่ำสุด: 2² × 3 = 4 × 3 = 12
3.ตรวจ: 24÷12 = 2 ✓ · 36÷12 = 3 ✓
✓ 12 — ห.ร.ม. = เลขใหญ่สุดที่ทั้งสองจำนวนหารได้ (ใช้กับการแบ่งกลุ่มเท่า ๆ กัน)
3ค.ร.น. (LCM) ของ 6 กับ 8 คือเท่าไร?
1.6 = 2 × 3 · 8 = 2³
2.เอาทุกตัวที่กำลังสูงสุด: 2³ × 3 = 24
3.ตรวจ: 24 ÷ 6 = 4 ✓ · 24 ÷ 8 = 3 ✓
✓ 24 — ค.ร.น. = เลขเล็กสุดที่ทั้งสองหารลงตัว (ใช้กับโจทย์ “ทุก n นาที/วัน มาบรรจบกัน”)
💡 เคล็ดลับ:กับดักกฎหาร 3: ผลบวกหลัก **ต้องหารด้วย 3 ลงตัวเท่านั้น** — 299 → 2+9+9 = 20 ไม่ลงตัว แม้เลข 9 จะเยอะก็ตาม ต้องบวกทุกหลักให้ครบ
⚠️ กับดักข้อสอบ:ห.ร.ม. กับ ค.ร.น. คนสลับกันเยอะ: **ห.ร.ม. (หารร่วมมาก) = แบ่งกลุ่ม** · **ค.ร.น. (คูณร่วมน้อย) = จุดบรรจบ** — โจทย์ “แบ่งของเท่า ๆ กันให้ได้กลุ่มใหญ่สุด” = ห.ร.ม. · “ระฆัง 2 ใบดังพร้อมกันอีกครั้งเมื่อไร” = ค.ร.น.
แนวที่ 1 · โจทย์ประยุกต์ ห.ร.ม./ค.ร.น.
อ่านโจทย์แล้วแยกว่าเป็นแบบแบ่งกลุ่ม (ห.ร.ม.) หรือจุดบรรจบซ้ำ (ค.ร.น.) แล้วคำนวณตามสูตร
1มีลูกอม 36 เม็ด กับบิสกิต 48 ซอง แบ่งใส่ถุงให้เท่า ๆ กัน จำนวนถุงมากที่สุดได้กี่ถุง?
1.แบ่งเท่า ๆ กันทั้งสองชนิด → ห.ร.ม.
2.36 = 2² × 3² · 48 = 2⁴ × 3
3.ห.ร.ม. = 2² × 3 = 12
4.ตรวจ: 36÷12 = 3 เม็ด/ถุง · 48÷12 = 4 ซอง/ถุง ✓
✓ 12 ถุง — “มากที่สุด” + “เท่ากันทุกถุง” = ห.ร.ม. เสมอ
2ระฆัง A ดังทุก 6 นาที ระฆัง B ทุก 8 นาที ดังพร้อมกันตอน 08:00 — ครั้งหน้าพร้อมกันเมื่อไร?
1.บรรจบกันซ้ำ → ค.ร.น.
2.ค.ร.น. ของ 6 กับ 8 = 24 นาที
3.08:00 + 24 นาที = 08:24
✓ 08:24 — “ทุก n นาที/วัน … พร้อมกันอีกครั้ง” = ค.ร.น. เสมอ
💡 เคล็ดลับ:คำสัญญาณ: “แบ่ง/จัดกลุ่มใหญ่สุด” = ห.ร.ม. · “ตัดหญ้า/ระฆัง/วิ่งรอบสนาม พร้อมกันอีกครั้ง” = ค.ร.น. · ถ้าโจทย์บอก “เหลือเศษ n” ให้ค.ร.น. แล้วบวก n กลับ
✍️ แบบฝึกหัด — ทดสอบความเข้าใจ (6 ข้อ)
เลือกคำตอบแล้วระบบตรวจทันทีพร้อมคำอธิบาย — ตอบผิดไม่เป็นไร อ่านเฉลยให้เข้าใจ
1เลขใดหารด้วย 9 ลงตัว?
2ห.ร.ม. ของ 18 กับ 30?
3ค.ร.น. ของ 4 กับ 6?
4แบ่งดินสอ 45 แท่ง กับยางลบ 60 ก้อน ใส่กล่องเท่า ๆ กันจำนวนมากสุด — ได้กี่กล่อง?
5น้องวิ่งรอบสนาม A ทุก 4 นาที สนาม B ทุก 6 นาที เริ่มพร้อมกัน — วิ่งพร้อมกันอีกครั้งหลังผ่านไปกี่นาที?
6เลขใด “ไม่” หารด้วย 4 ลงตัว?
ทำแล้ว 0/6 ข้อ