ค่าเฉลี่ย (เฉลี่ยเลขคณิต)
รวม ÷ จำนวน — และโจทย์ย้อนกลับที่คนพลาดเยอะ
หลักการ: ค่าเฉลี่ย = ผลรวม ÷ จำนวนสิ่ง
สูตรหลัก: ค่าเฉลี่ย = ผลรวม ÷ จำนวน — และแปลงกลับได้ 2 แบบ:
- ผลรวม = ค่าเฉลี่ย × จำนวน (โจทย์ย้อนกลับ!)
- จำนวน = ผลรวม ÷ ค่าเฉลี่ย
ข้อสอบส่วนใหญ่ไม่ได้ถามตรง ๆ แต่ซ่อนในเรื่อง “คะแนนเฉลี่ย”, “ส่วนสูงเฉลี่ย”, “อายุเฉลี่ย”
1คะแนนสอบ 4 ครั้งเฉลี่ย 75 คะแนน — รวมทั้งหมดกี่คะแนน?
1.ผลรวม = ค่าเฉลี่ย × จำนวน = 75 × 4
2.= 300 คะแนน
✓ 300 คะแนน — โจทย์ “เฉลี่ย x ใช้ n ครั้ง ถามรวม” ใช้สูตรคูณกลับทันที
2สอบ 5 ครั้งเฉลี่ย 80 ถ้า 4 ครั้งแรกรวม 310 — ครั้งที่ 5 ได้กี่คะแนน?
1.ผลรวมทั้งหมด = 80 × 5 = 400
2.ครั้งสุดท้าย = 400 − 310 = 90
✓ 90 คะแนน — แนว “หาตัวที่ขาด” = หาผลรวมทั้งหมดก่อน แล้วลบส่วนที่รู้
3อายุเฉลี่ยของ 3 คนคือ 20 ปี ถ้าเพิ่มคนที่ 4 เข้ามา อายุเฉลี่ยเป็น 22 ปี — คนใหม่อายุเท่าไร?
1.ผลรวมเดิม = 20 × 3 = 60
2.ผลรวมใหม่ = 22 × 4 = 88
3.คนใหม่ = 88 − 60 = 28 ปี
✓ 28 ปี — แนว “เพิ่มคนแล้วเฉลี่ยเปลี่ยน” คิดผ่านผลรวมเสมอ อย่าคิดว่าเฉลี่ยใหม่ − เฉลี่ยเก่า
💡 เคล็ดลับ:จำสูตรสำคัญ: ค่าเฉลี่ยใหม่ − ค่าเฉลี่ยเก่า × จำนวนเดิม = ค่าของสิ่งที่เพิ่ม (22−20)×3 = 6 + ค่าเฉลี่ยเก่า 20 = 26? ระวัง! สูตรนี้ต้องระวังเลขฐาน — วิธีผลรวม 2 บรรทัดด้านบนปลอดภัยกว่า
⚠️ กับดักข้อสอบ:กับดัก: “เฉลี่ย 4 อย่าง” กับ “อย่างละ 4 ชิ้น” ต่างกัน — ดูว่าตัวหารคือ “จำนวนกลุ่ม” หรือ “จำนวนชิ้นรวม” ให้ชัดก่อนหาร
แนวที่ 1 · น้ำหนักค่าเฉลี่ย (รวม 2 กลุ่ม)
รวมค่าเฉลี่ย 2 กลุ่มที่จำนวนไม่เท่ากัน — ห้ามเฉลี่ยค่าเฉลี่ย! ต้องหา ผลรวมของแต่ละกลุ่ม ก่อน แล้วรวมกันหารด้วยจำนวนคนรวม
1ห้อง A มี 20 คน เฉลี่ย 70 คะแนน · ห้อง B มี 30 คน เฉลี่ย 80 — เฉลี่ยรวมสองห้อง?
1.ผลรวม A = 70 × 20 = 1,400 · ผลรวม B = 80 × 30 = 2,400
2.รวมคน = 50 คน · รวมคะแนน = 3,800
3.เฉลี่ยรวม = 3,800 ÷ 50 = 76
✓ 76 คะแนน — กับดัก: (70+80)÷2 = 75 ผิด! เพราะจำนวนคนไม่เท่ากัน ต้องคิดผ่านผลรวม
💡 เคล็ดลับ:จำง่าย: ค่าเฉลี่ยรวม “ลากไปทาง” กลุ่มที่คนเยอะกว่า — ห้อง B คนมากกว่า ค่าเฉลี่ยรวม (76) จึงใกล้ 80 มากกว่า 70 (ตรวจ direction ได้ทุกครั้ง)
แนวที่ 2 · เฉลี่ยที่เปลี่ยนเมื่อถอด/เพิ่มสมาชิก
แนว “ถ้าไม่นับคนที่ x ค่าเฉลี่ยจะเป็น y” — หาผลรวมสองแบบ (รวมเขา/ไม่รวมเขา) แล้วผลต่างคือคะแนนของเขา
1ทีม 6 คน เฉลี่ยน้ำหนัก 55 กก. ถ้าไม่นับคนหนึ่ง เฉลี่ยเหลือ 53 — คนนั้นหนักเท่าไร?
1.รวมทั้งทีม = 55 × 6 = 330
2.รวม 5 คน (ไม่นับเขา) = 53 × 5 = 265
3.คนนั้น = 330 − 265 = 65 กก.
✓ 65 กก. — ผลต่างของผลรวมสองแบบ = ค่าของสมาชิกที่ถูกถอดออก
💡 เคล็ดลับ:โจทย์ค่าเฉลี่ยทุกแนว = จัดการ “ผลรวม” ให้เป็น — เขียนตาราง: (จำนวน × เฉลี่ย = ผลรวม) ของสถานการณ์เก่าและใหม่ แล้วลบกันจบทุกข้อ
✍️ แบบฝึกหัด — ทดสอบความเข้าใจ (6 ข้อ)
เลือกคำตอบแล้วระบบตรวจทันทีพร้อมคำอธิบาย — ตอบผิดไม่เป็นไร อ่านเฉลยให้เข้าใจ
1ค่าเฉลี่ยของ 8, 12, 15, 13 คือ?
2สอบ 6 ครั้งเฉลี่ย 85 — รวมกี่คะแนน?
33 ครั้งแรกรวม 210 คะแนน อยากให้เฉลี่ย 4 ครั้งเท่ากับ 80 — ครั้งที่ 4 ต้องได้?
4กลุ่ม A 5 คน เฉลี่ย 60 · กลุ่ม B 15 คน เฉลี่ย 80 — เฉลี่ยรวม?
5ทีม 5 คนเฉลี่ยสูง 160 ซม. เพิ่มคนใหม่แล้วเฉลี่ย 162 — คนใหม่สูงเท่าไร?
6คลาส 10 คน เฉลี่ย 70 ถ้าไม่นับคนที่ได้ 40 เฉลี่ยเหลือเท่าไร?
ทำแล้ว 0/6 ข้อ