รูปเรขาคณิตพื้นฐาน
พื้นที่ ปริมณูปริมาตร มุม — สูตรสั้น ๆ ที่ใช้บ่อย
หลักการ: สูตรพื้นที่ 4 รูปหลัก
จำสูตรเหล่านี้ให้ขึ้นใจ:
- สี่เหลี่ยมผืนผ้า = กว้าง × ยาว
- สี่เหลี่ยมจัตุรัส = ด้าน × ด้าน (ด้าน²)
- สามเหลี่ยม = ½ × ฐาน × สูง
- วงกลม พื้นที่ = π × r² · เส้นรอบวง = 2 × π × r (ใช้ π ≈ 3.14 หรือ 22⁄7)
หน่วยพื้นที่เป็น ตาราง (ซม.², ม.²) — แปลง 1 ม.² = 10,000 ซม.² (ไม่ใช่ 100!)
1สี่เหลี่ยมผืนผ้ากว้าง 6 ซม. ยาว 9 ซม. — พื้นที่เท่าไร?
1.พื้นที่ = กว้าง × ยาว = 6 × 9
2.= 54
✓ 54 ตารางเซนติเมตร — อย่าลืมหน่วยเป็น ซม.²
2สามเหลี่ยมฐาน 10 ซม. สูง 7 ซม. — พื้นที่เท่าไร?
1.พื้นที่ = ½ × ฐาน × สูง = ½ × 10 × 7
2.= 5 × 7 = 35
✓ 35 ตารางเซนติเมตร — คูณ ½ ก่อนหรือหลังก็ได้ แต่หารด้วย 2 ก่อน (10÷2 = 5) จะคิดง่ายกว่า
3วงกลมรัศมี 7 ซม. — พื้นที่ประมาณเท่าไร (π = 22⁄7)?
1.พื้นที่ = π × r² = 22⁄7 × 7²
2.= 22⁄7 × 49 = 22 × 7 = 154
✓ 154 ตารางเซนติเมตร — เมื่อ r เป็น 7 หรือ 14 ให้ใช้ π = 22⁄7 ตัดทอนสวย ๆ
💡 เคล็ดลับ:สูตรเสริมที่ออก: สี่เหลี่ยมด้านขนาน = ฐาน × สูง · สี่เหลี่ยมรูปวารี (trapezoid) = ½ × (ด้านคู่ขนาน a + b) × สูง · เส้นรอบรูป = ผลรวมทุกด้าน
⚠️ กับดักข้อสอบ:กับดัก: โจทย์ให้ **เส้นผ่านศูนย์กลาง** แต่สูตรใช้ **รัศมี** — ให้หาร 2 ก่อนเสมอ (ผ่าศูนย์กลาง 10 → r = 5) นี่คือจุดผิดอันดับ 1 ของแนววงกลม
แนวที่ 1 · มุมในรูป
กฎมุมที่ใช้: มุมรวมใน สามเหลี่ยม = 180° · ใน สี่เหลี่ยม = 360° · มุมฉาก = 90° · มุมตรง = 180° · มุมรอบจุด = 360°
1สามเหลี่ยมมีมุม 2 มุมคือ 55° กับ 65° — อีกมุมคือ?
1.รวมมุมสามเหลี่ยม = 180°
2.55 + 65 = 120 → มุมที่สาม = 180 − 120 = 60°
✓ 60° — กฎ 180° ของสามเหลี่ยม ใช้แก้แทบทุกโจทย์มุม
2เข็มทิศหันจากทิศเหนือ เลี้ยวขวา 90° แล้วเลี้ยวขวาอีก 45° — ตอนนี้ชี้ทิศไหน?
1.เหนือ (0°) → ขวา 90° = ตะวันออก
2.ตะวันออก → ขวาอีก 45° = ตะวันออกเฉียงใต้
✓ ตะวันออกเฉียงใต้ — วาดเข็มทิศ 8 ทิศ (N, NE, E, SE, S, SW, W, NW) แล้วเดินตามมุมทีละครั้ง
💡 เคล็ดลับ:ทิศ 8 ทางเรียงตามเข็ม: เหนือ → ตะวันออกเฉียงเหนือ → ตะวันออก → ตะวันออกเฉียงใต้ → ใต้ → ตะวันตกเฉียงใต้ → ตะวันตก → ตะวันตกเฉียงเหนือ — แต่ละทิศห่าง 45°
แนวที่ 2 · พื้นที่รูปซ้อน/ตัดรูป
โจทย์มักให้ “พื้นที่ส่วนที่เงา” = รูปใหญ่ − รูปเล็ก หรือ รูปหลายชิ้นประกอบกัน — วิธี: แยกรูปเป็นชิ้นที่หาสูตรได้ แล้วบวก/ลบ
1สี่เหลี่ยมผืนผ้า 12 × 8 ซม. ตรงกลางมีรูวงกลม r = 3 ซม. — พื้นที่ส่วนที่เหลือ (π = 3.14)?
1.พื้นที่ผืนผ้า = 12 × 8 = 96
2.พื้นที่วงกลม = 3.14 × 3² = 3.14 × 9 = 28.26
3.เหลือ = 96 − 28.26 = 67.74
✓ ≈ 67.74 ซม.² — รูปซ้อน = ใหญ่ − เล็ก ทำทีละรูปแล้วค่อยรวม
💡 เคล็ดลับ:แนวพื้นที่เงาอีกแบบ: สามเหลี่ยมในสี่เหลี่ยม — พื้นที่เงา = ผืนผ้า − สามเหลี่ยม สูตรสั้น: สามเหลี่ยมที่ฐาน-สูงยืดเต็มด้าน = ครึ่งหนึ่งของผืนผ้าเสมอ
✍️ แบบฝึกหัด — ทดสอบความเข้าใจ (6 ข้อ)
เลือกคำตอบแล้วระบบตรวจทันทีพร้อมคำอธิบาย — ตอบผิดไม่เป็นไร อ่านเฉลยให้เข้าใจ
1ห้องกว้าง 5 ม. ยาว 8 ม. — พื้นที่เท่าไร?
2สามเหลี่ยมฐาน 12 ซม. สูง 5 ซม. — พื้นที่?
3วงกลมรัศมี 10 ซม. เส้นรอบวงประมาณเท่าไร (π = 3.14)?
4สามเหลี่ยมมุมฉากมีมุมหนึ่ง 35° — อีกมุมแหลมคือ?
5วงกลมผ่าศูนย์กลาง 12 ซม. พื้นที่ประมาณ (π = 3.14)?
61 ตารางเมตร เท่ากับกี่ตารางเซนติเมตร?
ทำแล้ว 0/6 ข้อ